Etty Hillesum

Onderzoeks centrum

Bernard Penney, the son of Leonie Snatager, a close friend of Etty Hillesum, who survived the war and emigrated to the United States, was so kind to send us books from her heritage relating to Etty Hillesum and to the fate of the Dutch Jews during the German occupation of the Netherlands. They are a welcome addition to the EHOC-library. Thank you very much, Bernard!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 NieuwWij  – 8 maart 2019 –  Greco Idema  

“Godsbeeld van Etty Hillesum was eigenlijk heel modern”


In Utrecht wordt op 23 maart 2019 een groot symposium georganiseerd over het thema ‘Mystiek en maatschappij’. Verwacht worden enkele honderden deelnemers. Klaas Smelik, directeur van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum in Middelburg, zal deze dag meerdere bijdragen verzorgen over Etty Hillesum. Een gesprek met hem over o.a. de God van Etty en haar dagboeken. En: is ze nou wel of geen mystica?

Etty Hillesum… wie was zij?
“Etty Hillesum (1914-1943) was een jonge Joodse vrouw, die zich op een geheel eigen wijze geestelijk heeft ontwikkeld in de jaren 1941-1943 en tijdens de Sjoa een persoonlijk antwoord heeft gegeven op de vervolging van haar volk. Zij heeft haar leven, haar visie en haar innerlijke ontwikkeling vastgelegd in een dagboek en in brieven, die voor een deel bewaard zijn gebleven.
Zij heeft ervoor gekozen om – zoals zij het zelf formuleerde – het lot van haar volk te delen en is in het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau omgebracht. Haar wens om kroniekschrijfster te worden van haar tijd is postuum vervuld, toen al haar bewaard gebleven dagboeken en brieven in 1986 werden gepubliceerd.”

Waarom is Etty Hillesum zo bekend geworden?
“In tegenstelling tot andere dagboekschrijvers en -schrijfsters uit de oorlogstijd legt Etty Hillesum niet de nadruk op de gebeurtenissen van de oorlog zelf, maar concentreert zij zich op haar innerlijke geestelijke rijping en op haar schrijverschap ondanks de moeilijke tijd waarin zij leeft.
Daarbij houdt zij zich met vele onderwerpen bezig, waardoor iedere lezer of lezeres wel iets van zijn of haar gading in haar geschriften vindt. Dit verklaart waarom lezers met een geheel uiteenlopende belangstelling en levensinstelling zich wereldwijd door haar voelen aangesproken.”

Wat spreekt jou het meest aan in haar dagboeken?
“Ik voel mij persoonlijk aangesproken door de wijze waarop Etty Hillesum de Jodenvervolging een plaats in haar leven en in haar geloof in God geeft, te meer daar zij hierover niet schrijft na afloop van de oorlog, toen het gevaar was geweken, maar midden tijdens de Sjoa.
Haar gedachte dat men moet streven naar een wereld zonder haat en beginnen bij zichzelf, heeft de laatste decennia bovendien een bijzondere relevantie gekregen, nu overal ter wereld mensen elkaar meedogenloos uitmoorden uit haat en vijandschap.”

Je vader heeft haar goed gekend heeft, haar dagboeken zelfs in ontvangst heeft genomen. Hoe is dat gegaan?
“Toen Etty Hillesum weer terug ging naar kamp Westerbork, hield zij er rekening mee dat zij de oorlog niet zou overleven. Omdat zij toch iets wilde doen voor de generaties na haar, heeft zij aan haar huisgenote Maria Tuinzing gevraagd om – als zij niet zou terugkeren – haar dagboeken, die zij in Amsterdam had geschreven in de jaren 1941 en 1942, te overhandigen aan de schrijver Klaas Smelik – mijn vader dus – met de opdracht voor publicatie te zorgen. Maria Tuinzing heeft de dagboeken na de oorlog aan mijn vader overhandigd – met deze bijzondere opdracht.”

Wat is zijn rol geweest als het gaat om de dagboeken? Kun je zeggen dat jij zijn werk, om de dagboeken uitgegeven te krijgen, hebt voortgezet?
“Tot zijn grote frustratie ving mijn vader bij elke uitgeverij die hij aanschreef – en dat waren alle belangrijke uitgeverijen van die tijd – bot. Men stuurde het manuscript terug, soms met de uitleg dat deze dagboeken ‘te filosofisch’ waren. De mensen wilden in die tijd – de jaren 1950 – geen bezinning lezen op de dwingende noodzaak om onze vijanden niet te haten. De haat tegen de Duitsers was bepaald nog niet verdwenen; bovendien was het midden in de tijd van de Koude Oorlog: de Sovjets hadden de rol van de Duitsers overgenomen.
Als kind hoorde ik de verhalen over Etty Hillesum en over de Jodenvervolging. Ik vond het verschrikkelijk dat de laatste wens van iemand die in Auschwitz was vermoord, niet was vervuld en ik nam mij voor dat ik, wanneer ik later groot zou zijn, zelf zou proberen om de dagboeken gepubliceerd te krijgen. Omdat de tijden waren veranderd, kostte het mij in 1979 weinig moeite om een gemotiveerde uitgever te vinden en daarmee Etty’s laatste wens te vervullen.

Toen echter bleek dat sommige lezers – volgens mij ten onrechte – heel negatief op haar geschriften reageerden, begreep ik dat mijn taak nog niet was afgerond, maar dat ik hiermee verder moest gaan. Allereerst heb ik ervoor gezorgd dat haar dagboeken en brieven in hun geheel werden uitgegeven, zodat er een meer compleet beeld van haar ontstond en misverstanden werden opgelost.
Toen haar dagboeken en brieven in vele talen waren vertaald en ook in het buitenland werden gelezen, zag ik het als mijn taak om onderzoekers van haar geschriften uit de hele wereld met elkaar in contact te brengen.
Daarom heb ik in 2006 het Etty Hillesum Onderzoekscentrum opgericht, eerst aan de Universiteit Gent en nu in Middelburg. Het blijft voor mij steeds wonderbaarlijk dat het gelukt is om wereldwijd lezers met haar geschriften in aanraking te brengen en zo eraan bij te dragen dat haar woorden en gedachten nog steeds mensen inspireren – precies zoals Etty Hillesum zelf zo graag had gewild.”

Een indrukwekkend verhaal zeg. Even weer terug naar het symposium op 23 maart: wie of wat was God voor Etty Hillesum?
“Etty Hillesum had een veelzijdig Godsbeeld, omdat zij verschillende visies op God combineerde zonder zich aan bestaande leerregels en grenzen tussen religies te storen.
Aan de ene kant is volgens haar opvatting God in ieder mens woonachtig en moet Hij daar worden opgegraven, maar aan de andere kant ziet zij God als een Tegenover, meer in de Bijbelse zin. Dit gelaagde Godsbeeld maakt haar heel modern, zeker ook omdat zij een atheïstisch aspect in haar geloof onderkent, waardoor haar elk fanatisme ontbreekt.”

Was Etty Hillesum een mystica of kun je haar zo niet omschrijven?
“Er is veel discussie of Etty Hillesum een mystica is geweest. Beschrijvingen van een bijzondere Godsopenbaring ontbreken in haar nagelaten geschriften, maar wel verandert haar dagboek, met name in het elfde cahier, in een voortdurende dialoog met God, terwijl zij in het begin vooral op zichzelf geconcentreerd was.
Zij schrijft zelf dat ‘mystiek moet rusten op een kristalheldere eerlijkheid’ en die eerlijkheid zien wij ook terug in haar vertrouwelijke omgang met God: geen extase maar een zeer innige, haast alledaagse verbondenheid. In zoverre kan men over haar als een mystica spreken.”

Je verzorgt 23 maart de workshop ‘Op zoek naar God in de dagboeken van Etty Hillesum’. Wat ga je precies doen tijdens deze workshop?
“Tijdens de workshop gaan wij in groepjes van vier tot zes personen een aantal kernteksten van Etty Hillesum lezen aan de hand van een aantal vragen die van te voren zijn opgesteld. De resultaten van deze groepslezing en de antwoorden waarop men in elke groep is uitgekomen, worden vervolgens met alle deelnemers van de workshop gedeeld en besproken. De teksten en vragen zullen voor de deelnemers klaar liggen.”

’s Morgens verzorg je ook de lezing ‘Etty Hillesum en haar God’. Kun je daar ook iets over vertellen?
“In mijn lezing zal ik laten zien hoe modern het godsbeeld van Etty Hillesum was, hoe gelaagd ook. Het bijzondere is – zoals ik net al aangaf – dat zij een moderne voorstelling van God als wonende in het binnenste van iedere mens, combineert met de meer traditionele, Bijbelse voorstelling van God als een transcendente God, als een goddelijk Tegenover, met wie zij voortdurend in gesprek is en op wie zij haar vertrouwen stelt maar zonder wonderen te verwachten.”

 


                                PZC  27 feb 2019
De derde en afsluitende gastles voor de 22 leerlingen van docente Elise Kremers werd in het Etty Hillesum Onderzoek Centrum – het EHOC -bijgewoond door burgemeester Harald Bergman en benadrukte daarmee het belang van deze gastlessen die door Lauda Maartens van het EHOC zijn ontwikkeld.

De Italiaanse studente uit Dortmund, Lucrezia Zanardi, liet zien hoe zij met het medium fotografie haar Etty project vorm geeft. Werkend met verschillende media: fotografie, audio hulpmiddelen voor stem en instrument, tekeningen en handschrift onderzoekt zij Etty Hillesums dagboeken. Met “Sporen in het heden van een bestaan in het verleden” deelde zij haar bevindingen.

Lucrezia Zanardi volgt momenteel een Mastersopleiding Photography and Photgraphic Studies in Dortmund. Zij studeerde  in 2016  af aan de Universiteit van Venetië in Multimediale Kunst.

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


FIRST IBERO-AMERICAN “ETTY HILLESUM” MEETING
MYSTICISM – ART – VULNERABILITY
Villa de Leyva
23rd-25th August, 2019

OBJECTIVE

To make known in Latin America the new tendencies of spiritual theological reflection, from the referent of the mystical experience and its relation with the humanity, which inspires the itinerary of Etty Hillesum.

The emphasis will be on two areas

· Academic (conferences, dialogues, working committees)
· Psychospiritual (body work – dance – prayer moments)

DESCRIPTION

The proposal for the Meeting has an academic pretext, however, the event seeks to be consistent with the complexity of ‘the human’. This is why the program respects and promotes the integral character of the person (mind, body, and spirit).

ACADEMIC DISTRIBUTION

5 central conferences

30 communications in 6 round tables

Lines for the preparation of communications:

1. Etty Hillesum and the sources of spiritual life.

1.1. The spiritual experience of Etty Hillesum in dialogue with other mystics and spiritual witnesses.
1.2. The incidence of Holy Scripture in the itinerary of Etty Hillesum.
1.3. Literature as a spiritual inspiration for Etty Hillesum.
1.4. The historical context as origin, catalyst and projection of the spiritual experience.

2. Etty Hillesum and the human condition: vulnerability, suffering, hatred, friendship, loneliness.

2.1. Etty Hillesum and ‘the human’: in dialogue with other spiritual witnesses.
2.2. Vulnerability: limit and possibility in Etty Hillesum’s experience
2.3. The meaning of suffering in the experience of Etty Hillesum.
2.4. The place and sense of the other in the experience of Etty Hillesum.
2.5. Etty Hillesum and the condition of women in some current scenarios.
2.6. Listening to the corporality, sign and call.

3. The aesthetic dimension of the legacy of Etty Hillesum

3.1. Etty Hillesum represented in art.
3.2. Literature as an art of the spirit.
3.3. The spiritual path from the aesthetic sensibility.
3.4. Art, mysticism, and vulnerability in the 21st century.

Speakers :

1. Barbara Pataro Bucker: PhD in Systematic Theology from the Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro. Professor and researcher at the Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro.

2. Fernando Arriero Perantón: Doctor in Theology from the Faculty of Theology of Northern Spain. Degree in Biblical Theology from the Pontifical University of Salamanca. Professor of Dogmatic and Spiritual Theology at the University of Northern Spain. Counselor of the Spanish Biblical and Archaeological Institute in Jerusalem.

3. Li Mizar Salamanca Barrera: PhD in Theology from the Pontifical University Javeriana. Degree in Philosophy and Letters with emphasis on Aesthetics. Expert in Art and Spirituality.

4. María Clara Lucchetti Bingemer: PhD in Theology by the Gregorian University, at Rome. Currently Titular Professor at the Pontificia Universidade Católica do Rio de Janeiro.

4. Rosana Navarro Sánchez: PhD in Theology from the Javeriana Pontifical University. Professor of the Faculty of Theology in Bogotá. Research emphasis: Mysticism and Humanism. Director of the Etty Hillesum Foundation (Colombia).

GENERAL INFORMATION

Date: 23rd, 24th and 25th of August 2019.

Venue: Duruelo Convention Center and Guesthouse, Villa de Leyva. https://portal.duruelo.com.co/

REGISTRATION:

1. Registration + transport (Bogotá – Villa de Leyva) +accommodation + food . € 177 = USD 200

Contact for registration:

Email:
encuentro2019@creciendoconetty.org

Web page: https://creciendoconetty.org


In de vorm van lezing en boekpresentatie werd vrijdag 30 nov. 2018 herdacht dat Etty Hillesum 75 jaar geleden omkwam in het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau.

In de Burgerzaal van het Oude Stadhuis van Middelburg hield Professor dr. Paul van Tongeren de Tweede Etty Hillesum Lezing.

Daarin maakte hij vergelijkingen tussen Etty Hillesum en een aantal verwante auteurs rondom het begrip Amor Fati ( aanvaarding van wat onvermijdelijk is ).

Na een muzikaal intermezzo met cellist Sebastiaan van den Bergh reikte onze abactis Julie Benschop-Plokker het eerste exemplaar van Etty Hillesum Studies deel 10 uit aan dr. Perry Moree, directeur-bestuurder van ZB | Planbureau en Bibliotheek van Zeeland, en lid van het comité van aanbeveling van het EHOC.

          

Deel 10 draagt als titel:

‘Etty Hillesum en de contouren van haar tijd’.

Foto: Johan de Voogd


BENVENUTI AL SITO DELL’EHOC, IL CENTRO STUDI ETTY HILLESUM DELL’UNIVERSITÀ DI GENT, BELGIO.

Allo scopo di sostenere la ricerca sulle opere postume di Etty Hillesum (1914-1943), i cui diari di guerra hanno suscitato grande interesse in tutto il mondo, è stato costituito presso l’Università di Gent un centro di ricerca – il Centro Studi Etty Hillesum – al quale forniranno il proprio contributo non soltanto alcuni ricercatori di varie discipline della stessa Università ma anche studiosi di diversa provenienza.

 


 

Il 6 marzo 2018 sarà inaugurata a Roma “Il giardino dei giusti dell’umanità” in Villa Doria Pamphili, ingresso via Aurelai Antica 111. La cerimonia inizia alle ore 14.30. Messa a dimora saranno cinque alberi, uno dei quali dedicato a Etty Hillesum. Alla cerimonia parteciperanno Virginia Raggi, la Sindaca di Roma, Luca Bergamo, il vice sindaco e altre personalità, tra cui Gabriele Nissim di Gariwo. Alla messa a dimora dell’albero dedicato a Etty Hillesum, Gerrit van Oord, presidente del Centro Studi Etty Hillesum, esprimerà un breve ricordo.


Sabato 19 novembre 2016 dalle 15.00 alle 17.00
presso la Casa della Memoria
Etty Hillesum
etica, storia, religione

Presentazione del volume di Giancarlo Gaeta:
Il privilegio di giudicare. Scritti su Etty Hillesum
Apeiron Editori, 2016
Intervengono:
• Laura Boella – Professore ordinario di Filosofia Morale presso il Dipartimento di Filosofia dell’Università Statale di Milano.
• Giancarlo Gaeta – È stato docente di Storia del cristianesimo antico e Storia delle religioni all’Università di Firenze.
• Gerrit Van Oord – Coordinatore in Italia per il Centro Studi Etty Hillesum, che ha sede a Middelburg (Paesi Bassi). È editore della casa editrice Apeiron Editori.
Dove:
• Casa della Memoria, Via Federico Confalonieri 14, 20124 Milano
Per informazioni: info@apeironeditori.com

2016-11-19-etty-hillesum-etica-storia-religione



Notizia molto triste! Il professore Fulvio Manara , uno dei maggiori studiosi nel campo della ricerca Etty Hillesum, morì lo scorso foto manara

venerdì , a soli 57 anni . Ci mancherà la sua generosa personalità e il suo modo preciso e stimolante di analizzare i diari di Hillesum . Era il nostro caro amico che non dimenticheremo mai !